“Nếu không thể viết, tôi sẽ không còn là chính mình!”
Là một người thích viết, đã có lần tôi nói với bạn bè mình rằng: “Nếu không thể viết, tớ sẽ không còn là chính mình.” Nghe thì hơi quá, nhưng đó là điều tôi thực sự cảm nhận được.
Tuổi thơ giao thoa và thế giới số
Tôi lớn lên giữa giai đoạn giao thoa giữa truyền thống và công nghệ. Tuổi thơ vẫn kịp chơi ô ăn quan, bịt mắt bắt dê, bắn bi… Nhưng từ khi chuyển lên cấp 2, những điều ấy dần trở nên xa lạ. Không rõ vì môi trường thay đổi, hay vì tôi bắt đầu bước vào thế giới số.
Lần đầu tôi đặt chân vào quán net là năm lớp 6 – không phải để chơi game, mà để copy tài liệu môn Ngữ Văn và in ra học. Nhưng chưa đến lần thứ 5, mục đích vào net đã đổi: là để chơi game.
Tôi lập Facebook lần đầu vào năm lớp 7. Từ đó, thế giới thông tin trên Internet mở ra và cuốn tôi đi cho đến tận bây giờ.
Lập trình viên và Internet
Giờ đây, tôi đã là một lập trình viên, làm nghề gần 5 năm. Internet là công cụ, là công việc, là không gian sống thứ hai của tôi. Chỉ cần có 1 thắc mắc trong đầu: “Tại sao đang đói thì không nên ăn chuối?” – vài giây sau, Google cho tôi câu trả lời mà không cần hỏi bác sĩ hay chuyên gia dinh dưỡng.
Rồi AI xuất hiện. Và còn làm được nhiều hơn thế nữa.
Khi chưa hình dung rõ về bức tranh 3 năm, 5 năm của bản thân. ChatGPT đã cùng tôi ngồi lại, phân tích lại mọi thứ – từ mục tiêu, tính cách, đến thói quen – và đưa ra cho tôi một lộ trình rõ ràng. Đến mức tôi tin rằng, nếu đi đúng hướng, cái mục tiêu “5 năm” đó hoàn toàn có thể đạt được trong 1 năm.
Viết là đối thoại với chính mình
Tôi kể lể nhiều như vậy để khẳng định rằng mình là một con người thuộc về thời đại số. Nhưng… quay lại tiêu đề: “Nếu không thể viết, tôi sẽ không còn là chính mình!” – vậy điều đó nghĩa là gì?
Sự thật là, dù không công khai những gì mình viết, tôi chưa từng ngừng viết quá một tuần. Đã có những giai đoạn, những thứ tôi viết ra đủ để gom thành một cuốn sách cả trăm trang.
Với tôi, viết là cách để đối thoại với chính mình. Có thể thói quen đó bắt đầu từ những trang nhật ký, hoặc những lúc hoang mang giữa lựa chọn, mất phương hướng giữa đời… tôi lại chọn ngồi xuống và viết. Đã có lần tôi dành cả tuần chỉ để ra quán cafe và viết, chẳng làm gì khác.
Viết = Suy nghĩ (đoạn cuối)
Nếu bạn hỏi những người từng viết luận văn, viết báo cáo, viết truyện hay làm sáng tạo nội dung – họ sẽ nói với bạn: viết là một việc rất khó.
Vì viết = suy nghĩ.
Bạn phải suy nghĩ rõ ràng, sâu sắc, và hệ thống hoá mọi thứ để viết ra được một điều có ý nghĩa. Và điều đó là không dễ. Ngày xưa, nếu bạn không biết viết, bạn có thể thuê người viết giùm, hoặc… copy của ai đó. Nhưng nếu không chọn cách đó, bạn buộc phải học cách viết. Mà để viết tốt, bạn cần luyện tập.
AI và lựa chọn viết
Rồi AI xuất hiện. Ai cũng có thể dùng AI để viết. Nhưng vẫn có người chọn tự viết.
Cũng giống như thời cách mạng công nghiệp: người trẻ lúc đó khoẻ mạnh hơn bây giờ nhiều, vì họ làm việc chân tay nhiều hơn. Còn bây giờ, những người khoẻ là những người chọn tập luyện.
Leslie Lamport từng nói: “Nếu bạn đang suy nghĩ mà không viết ra, bạn chỉ nghĩ rằng mình đang suy nghĩ mà thôi.”
Đúng vậy. Những ý tưởng tuyệt vời trong đầu bạn có thể biến mất chỉ sau một tin nhắn, một tiếng chuông điện thoại, hoặc một đoạn video ngẫu nhiên nào đó.
Viết đi đôi với suy nghĩ.
Biết viết = biết suy nghĩ.
Những người khoẻ mạnh, là vì họ chọn như vậy. Những người biết viết, là vì họ chọn như vậy. Những người biết suy nghĩ, là vì họ chọn như vậy. Những người thông minh, cũng là vì họ chọn như vậy.
Tôi biết tôi nên chọn như thế nào, và tôi tin rằng bạn cũng thế.
(Đoạn cuối được trích từ bài viết của một người bạn - người anh mà tôi rất nể phục – người đã truyền cảm hứng cho tôi rất nhiều qua việc viết.)